సాగు పద్ధతులు

నేల తయారీ 
పంట పూర్తి దిగుబడి సామర్థ్యాన్ని సాధించడానికి మంచి నేల తయారీ చాలా అవసరం. దీనికోసం నాగలి లేదా చిజిల్ సహాయంతో 30-45 సెం.మీ లోతు వరకు దుక్కి దున్నాలి, ఆపై రొటవేటర్‌తో మట్టి గడ్డలను మెత్తగా చేయాలి. ఆఖరి దుక్కికి ముందు, హెక్టారుకు సుమారు 25 టన్నుల బాగా కుళ్లిన, జీవ నియంత్రణ కారకాలతో (bioagents) కలిపిన పశువుల ఎరువును నేలలో కలపాలి. నేల మెత్తటి పదునుకు వచ్చిన తర్వాత, 80 సెం.మీ వెడల్పు గల బెడ్ మరియు 40 సెం.మీ వెడల్పు గల కాలువతో ఎత్తైన బెడ్ విధానాన్ని (raised bed system) ఏర్పాటు చేయాలి. ఈ వెడల్పాటి బెడ్ విధానం ద్వారా బిందు సేద్యం (డ్రిప్), ఫెర్టిగేషన్ మరియు పాలిథిన్ మల్చింగ్ వంటి అధునాతన సాంకేతికతలను సులభంగా అమలు చేయవచ్చు. సాధారణ పద్ధతిలో అయితే, హైబ్రిడ్ రకాల కోసం 105 సెం.మీ నుండి 120 సెం.మీ దూరంలో బోదెలు ఏర్పాటు చేస్తారు.

జీవ నియంత్రణ కారకాల (Bio-agents) వాడకం
ఉపయోగకరమైన శిలీంధ్ర నాశిని అయిన ట్రైకోడెర్మాను పశువుల ఎరువుతో టన్నుకు 1 కిలో చొప్పున కలిపి, తగినంత తేమ ఉండేలా చూసుకుంటూ 15 రోజుల పాటు వృద్ధి చెందనివ్వాలి. అదేవిధంగా అజోస్పైరిల్లమ్/అజటోబాక్టర్ మరియు PSB (ఫాస్ఫేట్ సాల్యుబిలైజింగ్ బ్యాక్టీరియా)లను కూడా పశువుల ఎరువుతో ఒకేసారి కలపాలి. ఈ విధంగా జీవ కారకాలతో వృద్ధి చేసిన పశువుల ఎరువును మిగిలిన పశువుల ఎరువుతో కలిపి, ఆఖరి దుక్కికి ముందే ప్రధాన పొలంలో వేయాలి. నారుమడి తయారీ సమయంలో కూడా ఈ జీవ కారకాలను పెరిగే మాధ్యమంలో (growing media) టన్నుకు 1 కిలో చొప్పున కలపాలి.

నారుమడి పెంపకం మరియు విత్తన మోతాదు:
నెట్ హౌస్ వంటి రక్షిత నిర్మాణాలలో సీడ్లింగ్ ట్రేలు (ప్రోట్రేలు) మరియు కోకోపీట్ మాధ్యమంగా ఉపయోగించి నారు పెంచడం ప్రస్తుత కాలంలో చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఇది వైరస్ తెగుళ్ల సోకకుండా ఆరోగ్యకరమైన, నాణ్యమైన నారును అందిస్తుంది. కూరగాయలు ఎక్కువగా పండించే ప్రాంతాల్లో చాలా మంది వ్యాపారవేత్తలు కూరగాయల నారుమడి వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించారు, రైతులు నేరుగా వారి నుండి నారును కొనుగోలు చేయవచ్చు. అయితే, వ్యక్తిగత రైతులు కూడా ఈ ఆధునిక పద్ధతిలో నారు పెంచుకోవచ్చు. దీనికోసం రైతు 40-మెష్ నైలాన్ క్లాత్‌తో చేసిన నెట్ కేజ్, ఆవిరితో క్రిమిరహితం చేసిన కోకోపీట్ మరియు 98 గుంతలు గల సీడ్లింగ్ ట్రేలను సేకరించాలి. 10,000 మొక్కలను ఉత్పత్తి చేయడానికి 7.5 మీ పొడవు, 3.4 మీ వెడల్పు మరియు 2.4 మీ ఎత్తు గల నెట్ కేజ్ అవసరమవుతుంది. ట్రేలోని నారును ప్రధాన పొలంలో నాటడానికి ముందు అంతర్వాహిని కీటకనాశినిని పిచికారీ చేయాలి. అలాగే నేల ద్వారా వచ్చే వ్యాధులను నివారించడానికి నాటిన వెంటనే కాపర్ ఆక్సిక్లోరైడ్ (COC) @ 3 గ్రా/లీటర్ చొప్పున కలిపి నారు మొదళ్లలో పోయాలి (Drenching). ప్రోట్రే పద్ధతిలో 120 సెం.మీ x 45 సెం.మీ దూరంలో ఒక హెక్టారు టమోటా నాటడానికి (సుమారు హెక్టారుకు 18,000 మొక్కలు) దాదాపు 75 గ్రాముల విత్తనం అవసరమవుతుంది. ఎత్తైన బెడ్ పద్ధతిలో హైబ్రిడ్ రకాలకు హెక్టారుకు 100-125 గ్రాములు, మరియు ఓపెన్ పాలినేటెడ్ (OP) రకాలకు 200-250 గ్రాముల విత్తన మోతాదు అవసరం. విత్తిన 20-25 రోజుల తర్వాత నారు నాటడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది.

నారు నాటడం (నాట్లు)
ఎత్తైన బెడ్ పద్ధతిలో, 25 రోజుల వయస్సు గల గట్టిపడిన మరియు ఆరోగ్యకరమైన నారును బెడ్ మధ్యలో మొక్కకు మొక్కకు 45 సెం.మీ దూరంలో నాటాలి. నాటిన వెంటనే మొక్కలు చనిపోకుండా ఉండటానికి మొదటి వారం రోజుల పాటు నియంత్రిత పద్ధతిలో నీటి తడులు అందించాలి. సాధారణ పద్ధతిలో అయితే, హైబ్రిడ్ రకాల కోసం 105-120 సెం.మీ దూరంలో బోదెలు చేసి, కాలువలో 30-45 సెం.మీ దూరంలో నారు నాటాలి.

బిందు సేద్యం (డ్రిప్ ఇరిగేషన్)
టమోటా సాగులో డ్రిప్ ఇరిగేషన్ మరియు ఫెర్టిగేషన్ విధానాలను అవలంబించడం వల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. పంప్, డిస్క్ ఫిల్టర్, ఫెర్టిలైజర్ ఇంజెక్టింగ్ వెంచురీ లేదా ట్యాంక్, ప్రెజర్ గేజ్ మరియు ఎయిర్ రిలీజ్ వాల్వ్ కలిగిన హెడ్ కంట్రోల్ యూనిట్ దీనికి అవసరం. పివిసి పైపు నుండి 1.2 మీటర్ల దూరంలో ఇన్‌లైన్ డ్రిప్ లాటరల్స్ ఏర్పాటు చేయాలి. 40 సెం.మీ డ్రిప్పర్ దూరం ఉండి, గంటకు 3-4 లీటర్ల నీటిని విడుదల చేసే ఇన్‌లైన్ డ్రిప్ లాటరల్స్‌ను ఎంచుకోవాలి. పంట దశ (క్రాప్ ఫ్యాక్టర్) మరియు రోజువారీ బాష్పీభవనం ఆధారంగా ప్రతిరోజూ డ్రిప్ ద్వారా నీరు అందించాలి. పంట ప్రారంభ దశలో క్రాప్ ఫ్యాక్టర్ 0.3 ఉండగా, నాటిన 50 నుండి 60 రోజుల తర్వాత గరిష్ట ఎదుగుదల మరియు పూత దశలో ఇది 0.80-0.85 వరకు మారుతుంది. డ్రిప్ సిస్టమ్ ఏర్పాటు చేయడానికి ముందు నీటి నాణ్యత పారామితులను (EC వంటివి) పరీక్షించడం మంచిది.

ఎరువులు మరియు ఫెర్టిగేషన్
హైబ్రిడ్ టమోటాకు సిఫార్సు చేయబడిన ఎరువుల మోతాదు హెక్టారుకు 180:120:150 కిలోల NPK. ఫెర్టిగేషన్ షెడ్యూల్‌లో ఎరువుల ఖర్చును తగ్గించడానికి, మొత్తం భాస్వరం (P) ఎరువును నాటే సమయంలో సింగిల్ సూపర్ ఫాస్ఫేట్ రూపంలో నేరుగా మట్టిలో వేయవచ్చు. నత్రజనిని యూరియా రూపంలో మరియు పొటాష్ కోసం నీటిలో కరిగే పొటాషియం నైట్రేట్‌ను ఉపయోగించవచ్చు. ఎరువులను డ్రిప్ లోనికి ఎక్కించడానికి వెంచురీ లేదా ఫెర్టిలైజర్ ట్యాంక్ లేదా ఫెర్టిలైజర్ ఇంజెక్టర్‌ను ఉపయోగించవచ్చు. నాటిన 10 రోజుల తర్వాత ఫెర్టిగేషన్ ప్రారంభించి, ప్రతిరోజూ లేదా వారానికి రెండుసార్లు చొప్పున కొనసాగించవచ్చు. చివరి కోతకు మూడు వారాల ముందు ఫెర్టిగేషన్ నిలిపివేయాలి.
హైబ్రిడ్‌లకు సాధారణ పద్ధతిలో ఎరువులు వేసేటప్పుడు, 1/3 వంతు నత్రజని, పూర్తి భాస్వరం మరియు 1/3 వంతు పొటాష్‌ను నాటడానికి ముందు బేసల్ డోస్‌గా (మొదటి విడతగా) వేయాలి. నాటిన 4 వారాల తర్వాత మరో 1/3 వంతు నత్రజని మరియు 1/3 వంతు పొటాష్‌ను మొక్కల పక్కన వేయాలి (Side dressing). మిగిలిన 1/3 వంతు నత్రజని మరియు 1/3 వంతు పొటాష్‌ను నాటిన 8-9 వారాల తర్వాత వేయాలి. ఓపెన్ పాలినేటెడ్ రకాలకు సిఫార్సు చేయబడిన ఎరువుల మోతాదు 120:100:60 కిలోల NPK/హెక్టారు. నత్రజని సగం మోతాదును బేసల్ డోస్‌గా వేసి, మిగిలిన సగాన్ని నాటిన 4 వారాల తర్వాత ఇవ్వాలి. మొత్తం భాస్వరం మరియు పొటాష్‌ను నాటడానికి ముందే బేసల్ డోస్‌గా వేయాలి.

అంతరకృషి, స్టేకింగ్ (మొక్కలకు మద్దతు ఇవ్వడం) మరియు కలుపు నివారణ
వెదురు, సవకు లేదా యూకలిప్టస్ కర్రలు మరియు జిఐ (GI) వైర్ ఉపయోగించి టమోటా మొక్కలకు స్టేకింగ్ (కట్టడం) ఏర్పాటు చేయాలి. స్టేకింగ్ చేయడం వల్ల మెరుగైన సస్యరక్షణ, సులభంగా కాయలు కోయడం సాధ్యమవుతుంది మరియు చివరకు దిగుబడి, నాణ్యత పెరుగుతాయి. బోదెలు మరియు కాలువల పద్ధతిలో, నాటిన 4 వారాల తర్వాత మట్టిని ఎగదోయడం (Earthing up) మరియు నత్రజని ఎరువులను సైడ్ డ్రెస్సింగ్‌గా వేయడం చేయాలి. నాటిన 45 రోజుల వరకు పొలంలో కలుపు లేకుండా చూసుకోవాలి.

మల్చింగ్
వెండి-నలుపు (silver-black) రంగు ఉపరితలం కలిగిన 30 మైక్రాన్ల మందం గల పాలిథిన్ మల్చ్ షీట్‌ను ఉపయోగించాలి. 80 సెం.మీ వెడల్పు ఉన్న బెడ్‌ల కోసం, 90 సెం.మీ వెడల్పు ఉన్న పాలిథిన్ మల్చ్ ఫిల్మ్‌ను గట్టిగా లాగి కప్పుతూ, షీట్ అంచులను మట్టిలో పూడ్చి భద్రపరచాలి.

ఆకుల ద్వారా పోషకాల అందింపు (Foliar nutrition) 
నాటిన 45 రోజుల నుండి ప్రారంభించి, లోప లక్షణాలను బట్టి 10-15 రోజులకు ఒకసారి చొప్పున 2-3 సార్లు సూక్ష్మపోషకాల మిశ్రమాన్ని (3-5 గ్రా/లీటర్) పిచికారీ చేయాలి. కాల్షియం లోపం వచ్చే అవకాశం ఉంటే, చీలేటెడ్ (chelated) రూపంలో ఉన్న కాల్షియంను ఆకుల ద్వారా అందించాలి. కాయ అభివృద్ధి దశలో మైక్రోన్యూట్రియెంట్లతో కూడిన 19-19-19 లేదా పొటాషియం సల్ఫేట్ లేదా పొటాషియం నైట్రేట్ (5 గ్రా/లీటర్) పిచికారీ చేయడం వల్ల కాయ పరిమాణం, రంగు మరియు నాణ్యత పెరుగుతాయి.